Met toestemming overgenomen uit het blad Evangelisch Bijbelgetrouw Onderwijs

Vorming

door Ton Verdam

Zaai een gedachte, oogst een daad.

Zaai een daad, oogst een gewoonte.

Zaai een gewoonte, oogst een karakter.

De meeste evangelische en/of christelijke scholen hebben in hun school- of kindvisies allerlei mooie woorden staan omtrent de vorming van het kind. In de praktijk, echter, valt het vaak tegen en komt een school niet verder dan het produceren van één of ander pest-protocol. Ze hebben het vaak al druk genoeg met de lopende zaken of met het blussen van brandjes.

Veel brandjes zijn echter een gevolg van een gebrek aan opvoeding of vorming bij het kind. Inplaats van symptoombestrijding zouden scholen er daarom beter aan doen toch wat meer te investeren in preventief beleid dat zich voornamelijk richt op karaktervorming. Op termijn verdient zich dat zeker weer terug.

Het is een gegeven dat karakter aan kennis gepaard moet gaan. Kennisoverdracht, (sociale) vaardigheden en het ontdekken van talenten mogen nooit op zichzelf staande zaken zijn. Karaktervorming moet een kerndoel zijn bij de opvoeding. Zowel thuis als op school. Karaktervorming zou ook meetbaar moeten zijn. Hoe is iemand nu, wat zijn zijn of haar sterke of zwakke punten en waar moet aan worden gewerkt?

In het bedrijfsleven wordt vaak gebruik gemaakt van taak- of beoordelingsgesprekken waar niet alleen de taak-uitoefening in besproken worden maar ook zaken als: klantvriendelijkheid, prettig in de omgang, een teamspeler, open in de communicatie of goed in het omgaan met conflicten.

Waarom zouden ook leerlingen niet kunnen worden beoordeeld op onderdelen als: zelfbeheersing, attent of dienstbaar zijn naar anderen, vriendelijk zijn in de omgang, het goed omgaan met ruzie.

Karaktereigenschappen belangrijker

Grote Godsmannen en -vrouwen werden en worden door God gevormd door bijzondere situaties. Mozes leerde zachtmoedigheid in de woestijn, naast zijn uitmuntende scholing aan het hof van Egypte om hem tot een groot leider te maken. Daniel kwam aan het hof van Nebuchadnezzar omdat hij vast wist te houden aan zijn principes. Jozef werd gevormd door het verstaan van Gods stem en de Helden van David konden dat zijn, niet omdat ze zo goed gestudeerd hadden maar omdat ze bepaalde karaktereigenschappen bezaten waardoor ze David op zijn troon konden helpen. En zo staat de bijbel vol van dit soort voorbeelden op het gebied van karaktervorming.

Met ingang van dit nummer willen we daarom een serie artikelen schrijven dat voornamelijk gericht is op dit vergeten aspect in het onderwijs. Het zullen geen uitputtende verhandelingen zijn maar eerder, zoals u van ons gewend bent, prikkels (Prediker 12:11) om aan het denken te zetten en om uit te werken in de praktijk. Ouders, kinderwerkers en andere opvoeders zoals leerkrachten kunnen er hun voordeel mee doen.

Ton Verdam